De Europese fondsenbranche probeert nieuwe regels voor beleggingskosten en verkoopprovisies tegen te houden. Beleggersorganisatie Better Finance haalt fel uit: genoeg is genoeg. Opvallend genoeg steunen de Europese verzekeraars het akkoord wel.
Het Europees Parlement stemt donderdag over de Retail Investment Strategy (RIS), bedoeld om particuliere beleggers beter te beschermen. Na ruim drie jaar onderhandelen roept fondsvereniging Efama Europarlementariërs op het akkoord te verwerpen. Verzekeringskoepel Insurance Europe wil juist dat het wordt aangenomen.
‘Efama vindt de huidige tekst niet geschikt voor het beoogde doel en vindt dat deze op 12 november moet worden verworpen’, schrijft directeur-generaal Tanguy van de Werve aan de Finse Europarlementariër en sociaal-democraat Eero Heinäluoma. Investment Officer heeft de e-mail ingezien, die ook aan andere leden van de economische commissie is gericht.
De oproep wekt ergernis in Brussel. ‘Zeer bedenkelijk. Eerst lobbyen like hell, en dan niet tevreden zijn met het resultaat’, zegt een deskundige die de Europese financiële regelgeving al ruim twintig jaar volgt. Ook Better Finance reageert fel. ‘Eerst afzwakken, dan wegstemmen? Genoeg is genoeg’, luidt de kop boven een persbericht.
Volgens directeur Aleksandra Mączyńska heeft de fondsenbranche zelf aangestuurd op het compromis dat zij nu wil tegenhouden. ‘De sector verzette zich tegen een provisieverbod en presenteerde een beoordeling van de prijs-kwaliteitverhouding als een beter alternatief. Nu klinkt zelfs de oproep om het compromis te verwerpen dat verkoop op provisiebasis overeind houdt’, zegt zij tegen Investment Officer.
Het compromis laat verkoopprovisies toe, maar stelt strengere voorwaarden. Aanbieders moeten aantonen dat hun producten de prijs waard zijn en dat provisies een concreet voordeel voor de klant opleveren.
Verzekeraars zijn voor
Opmerkelijk is dat verzekeraars het akkoord wel steunen. ‘Insurance Europe verwelkomt de vooruitgang die tijdens de RIS-onderhandelingen is geboekt en steunt het verder brengen van het akkoord’, schrijft William Vidonja, hoofd regelgeving bij Insurance Europe, aan Investment Officer.
Verzekeraars verkopen beleggingspolissen waarin vaak fondsen van vermogensbeheerders zijn opgenomen. Vooral in Frankrijk zijn deze populair. Begin 2024 had bijna 42 procent van de Franse huishoudens een levensverzekering, een zogenoemde assurance-vie. Bijna 20 procent had een polis waarmee ook zonder kapitaalgarantie in beleggingsfondsen kon worden belegd, blijkt uit cijfers van Insee.
Insurance Europe is tevreden dat bij de beoordeling van de kosten ook verzekeringsdekking en garanties mogen meetellen. Bovendien blijven verkoopprovisies toegestaan.
Volgens Vidonja wordt het onderliggende beleggingsfonds afzonderlijk op zijn kosten beoordeeld. De verzekeraar moet daarnaast aantonen dat de volledige polis, inclusief verzekeringsdekking, garanties en verkoopkosten, waar voor zijn geld biedt.
Strengere kostentoets
De nieuwe regels verplichten fondsaanbieders hun kosten te vergelijken met die van soortgelijke producten. Toezichthouders krijgen maatstaven om te beoordelen of kosten redelijk zijn. Verkoopprovisies moeten afzonderlijk worden vermeld.
Efama vreest overlappende controles, hogere kosten en nieuwe belemmeringen voor grensoverschrijdende fondsverkoop. Ook vindt de fondskoepel dat te veel uitvoeringsregels nog moeten worden uitgewerkt, waardoor de praktische gevolgen onduidelijk blijven. Daarnaast wijst zij op de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie, die de wetgeving volgens de vereniging achterhaald dreigt te maken.
Een woordvoerder van Efama wil de e-mail niet toelichten en verwijst naar een verklaring op Linkedin.
De strijd over provisies loopt al sinds de eerste voorstellen van de Europese Commissie in mei 2023. Rapporteur Stéphanie Yon-Courtin, de Franse liberale Europarlementariër die de wetgeving door het Parlement loodst, verzette zich vanaf het begin tegen een provisieverbod.
Nederlands verbod
Sinds 2014 is Nederland de enige EU lidstaat met een provisieverbod voor beleggingsdiensten aan particuliere klanten. Ook het Verenigd Koninkrijk kent een vergelijkbaar verbod. Banken, beleggingsadviseurs en vermogensbeheerders mogen daarbij geen verkoopprovisies van fondsaanbieders ontvangen, maar worden rechtstreeks door hun klanten betaald.
Het Europees Parlement en de lidstaten bereikten in december 2025 een voorlopig akkoord. Als het Parlement donderdag instemt, hoeft de Raad van de Europese Unie - de lidstaten - de wetgeving alleen nog formeel goed te keuren. De belangrijkste wijzigingen worden naar verwachting medio 2029 van kracht.
Of het akkoord een meerderheid haalt, is onzeker. De sociaaldemocraten, Groenen en radicaal-linkse fractie, samen goed voor 233 zetels, zullen naar verwachting voorstemmen. De liberalen en rechtse fracties, samen 274 zetels, lijken tegen.
Daarmee kan de christendemocratische Europese Volkspartij (EVP), met 184 zetels de grootste fractie, de doorslag geven. Haar standpunt is nog onduidelijk.
