Door Joven Lee, Multi-asset Strategist bij Schroders

Zelfs zonder de recente gebeurtenissen in het Midden-Oosten is geopolitieke onzekerheid een toenemende zorg voor beleggers. Wat kunnen historische marktprestaties ons vertellen en hoe kunnen beleggers een proces ontwikkelen om dit risico in hun portefeuilles aan te pakken?

Pogingen om rechtstreeks in geopolitieke risico's te handelen zijn in het verleden moeilijk gebleken en in veel gevallen contraproductief. Geopolitieke gebeurtenissen kunnen zelden met voldoende precisie worden voorspeld om tijdig portefeuilleaanpassingen door te voeren, en positioneringsbeslissingen die worden genomen als reactie op zich ontvouwende gebeurtenissen brengen vaak aanzienlijke timingrisico's met zich mee zonder dat de resultaten op betrouwbare wijze worden verbeterd.

Tegen de tijd dat een geopolitieke schok duidelijk wordt, hebben de markten de daarmee samenhangende risico's mogelijk al gedeeltelijk ingeprijsd – of kiezen ze er uiteindelijk voor om ze helemaal te negeren.

De reacties van de markt op geopolitieke ontwikkelingen zijn ook zeer inconsistent. Gelijkaardige gebeurtenissen kunnen tot zeer uiteenlopende resultaten leiden, afhankelijk van de bredere macro-economische context, de heersende waarderingen en het beleidsklimaat. In sommige gevallen vallen periodes van verhoogde geopolitieke spanning samen met scherpe koersdalingen van risicovolle activa; in andere gevallen blijven de markten veerkrachtig of herstellen ze zich snel. Deze variabiliteit maakt het moeilijk om stabiele, herhaalbare handelsregels rond geopolitieke risico's vast te stellen.

Is er sprake van overdracht naar de bredere economie?

Eén van de redenen voor deze inconsistentie is dat geopolitieke schokken via meerdere kanalen worden overgedragen. Deze omvatten verschuivingen in het algemene risicobereidheidssentiment, verstoringen van de energie- en grondstoffenmarkten – die de afgelopen jaren een nauwlettend gevolgd overdrachtsmechanisme zijn geworden – en veranderingen in de inflatieverwachtingen. Een voorbeeld van hoe deze factoren met elkaar verweven zijn, is dat verstoringen op de energiemarkten soms ook van invloed zijn op de inflatieverwachtingen. Bovendien kunnen handelsbeperkingen of tariefbeleid, hoewel dit strikt genomen geen geopolitieke gebeurtenissen zijn, de inflatievooruitzichten veranderen, zelfs als er geen sprake is van onmiddellijke economische verstoring. Geopolitieke ontwikkelingen kunnen ook van invloed zijn op beleidsreacties, door fiscale beslissingen te beïnvloeden en de reactie van centrale banken te veranderen, wat de reactie van de markt nog complexer maakt.

Cruciaal is dat een verhoogd geopolitiek risico niet automatisch leidt tot dalingen op de markt. De geschiedenis leert ons dat de volatiliteit tijdens periodes van geopolitieke spanningen vaak toeneemt, maar dat negatieve rendementen verre van gegarandeerd zijn. Dit onderstreept hoe moeilijk het is om geopolitiek als een betrouwbaar handelssignaal te gebruiken en versterkt het argument om geopolitieke risico's aan te pakken door middel van een strategische portefeuilleopbouw in plaats van een tactische positionering op korte termijn. Deze benadering vereist uiteindelijk een onderzoeksintensief beleggingskader om signalen van ruis te onderscheiden.

Bewijs uit de geschiedenis: wat gebeurt er met portefeuilles tijdens verhoogde geopolitieke gebeurtenissen?

Historische analyses van geopolitieke risico's zijn vaak gebaseerd op kaders zoals de Geopolitical Risk (GPR) Index, die de intensiteit van geopolitieke spanningen weergeeft aan de hand van op nieuws gebaseerde maatregelen. Hoewel dergelijke kaders nuttig zijn om periodes van verhoogde geopolitieke spanningen te identificeren, moeten ze worden beschouwd als meetinstrumenten en niet als voorspellingsinstrumenten. Pieken in geopolitieke risico's kunnen helpen bij het definiëren van gebeurtenisvensters voor analyse, maar op zichzelf geven ze geen verklaring voor marktresultaten.

Empirisch bewijs suggereert dat de prestaties van activa tijdens periodes van verhoogd geopolitiek risico zeer variabel zijn. Geopolitieke risico's op zichzelf zijn niet voldoende om een richtinggevende visie op de financiële markten te vormen, hoe belangrijk ze op dat moment ook mogen lijken.

Aandelen vertonen doorgaans een verhoogde volatiliteit, terwijl de richting en de persistentie van de rendementen sterk afhankelijk zijn van de heersende macro-economische en financiële omstandigheden. Vastrentende waarden, grondstoffen en reële activa reageren via verschillende kanalen, vaak afhankelijk van de vraag of de schok wordt gezien als groei-, inflatie- of beleidsgedreven. Daardoor is het moeilijk om de precieze bijdrage van geopolitieke risico's aan de marktprestaties te isoleren, aangezien geopolitieke gebeurtenissen zelden in een vacuüm plaatsvinden.

De recente geschiedenis illustreert deze uitdaging duidelijk. Zowel de oorlog tussen Rusland en Oekraïne als het conflict tussen Israël en Hamas gingen gepaard met actieve militaire confrontaties, maar de marktresultaten verschilden aanzienlijk. Het uitbreken van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne in 2022 viel samen met een periode van snel verkrappend monetair beleid, toen centrale banken – met name de Amerikaanse Federal Reserve – reageerden op de stijgende inflatie na de pandemie. De financiële omstandigheden verscherpten sterk en de aandelenmarkten kenden aanzienlijke dalingen. Het conflict tussen Israël en Hamas vond daarentegen plaats tegen een achtergrond van relatief soepele financiële omstandigheden, een verbeterende inflatiedynamiek en de vroege opkomst van het beleggingsthema artificiële intelligentie, die allemaal bijdroegen aan de prestaties van risicovolle activa, ondanks de verhoogde geopolitieke spanningen.

Samen onderstrepen deze gebeurtenissen een consistent thema: geopolitieke risico's kunnen een katalysator zijn voor marktvolatiliteit, maar  de uiteindelijke impact ervan op portefeuilles wordt grotendeels bepaald door de  economische, beleidsmatige en financiële context. Dit onderstreept hoe moeilijk het is om eenvoudige conclusies te trekken uit individuele gebeurtenissen en hoe belangrijk het is om geopolitieke risico's vanuit een bredere portefeuilleperspectief te benaderen.

Hoe om te gaan met het onbeheersbare: een portefeuillebenadering

Vanuit het oogpunt van portefeuilleopbouw kan veerkracht het best worden bereikt door diversificatie over economische regimes en blootstellingen die verschillend reageren op verschuivingen in groei, inflatie en risicoaversie. In plaats van te vertrouwen op één defensief actief of een geïsoleerde tactische aanpassing, hebben portefeuilles baat bij een combinatie van meerdere rendementsfactoren die onder uiteenlopende macro-economische omstandigheden presteren. Deze benadering weerspiegelt de realiteit dat de marktimpact van geopolitieke schokken sterk afhankelijk is van de context en wordt bepaald door de bredere economische omgeving waarin ze zich voordoen.

Belangrijk is dat diversificatie niet zonder kosten is. Activa die bescherming bieden in periodes van stress kunnen achterblijven in gunstigere marktomstandigheden, en hun bijdrage aan de portefeuilleresultaten is vaak alleen zichtbaar tijdens periodes van verhoogde volatiliteit. Deze afweging vormt de kern van diversificatie: de waarde van veerkracht komt doorgaans juist naar voren wanneer deze het hardst nodig is.

In plaats van te proberen te anticiperen op het volgende brandpunt, kunnen beleggers beter focussen op hoe portefeuilles worden samengesteld in het licht van onzekerheid. Diversificatie over economische regimes, rendementsfactoren en activakarakteristieken blijft de meest robuuste reactie op geopolitieke risico's.

De volledige tekst vindt u hier : Managing the unmanageable: a long-term approach to geopolitical risk.